ویژگی‌ها و مزایای بازار ثانویه


همای آگاه بازگشایی شد

به اطلاع كليه فعالان محترم بازار سرمايه مي رساند، معاملات ثانويه واحدهاي صندوق سرمايه گذاري در اوراق با درآمد ثابت هماي آگاه(هماي) از امروز يكشنبه مورخ 1400/06/07 در بورس اوراق بهادار تهران آغاز مي شود

به گزارش آگاه پرس به نقل از شرکت سبد گردان آگاه: به اطلاع كليه فعالان محترم بازار سرمايه مي رساند، معاملات ثانويه واحدهاي صندوق سرمايه گذاري در اوراق با درآمد ثابت هماي آگاه(هماي) از امروز يكشنبه مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۷ در بورس اوراق بهادار تهران آغاز مي شود.

صندوق سرمایه‌گذاری درآمد ثابت همای آگاه، از نوع صندوق‌های ETF یا قابل معامله در بورس است که پرداخت سود ماهانه دارد.بیشترین بخش دارایی‌های این صندوق به اوراق مشارکت، سپرده‌های بانکی، گواهی سپرده بانکی و سایر اوراق بهادار با درآمد ثابت اختصاص می‌یابد و بخش کمی از دارایی‌ها، در سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس سرمایه‌گذاری می‌شود. این ویژگی، موجب کم‌ریسک بودن این صندوق شده است.
برای سرمایه‌گذاری در همای آگاه، لازم است کد بورسی داشته باشید و سپس با جست‌وجوی نماد «همای» در سامانه معاملاتی کارگزاری خودتان، نسبت به خرید و فروش واحدهای این صندوق اقدام کنید.
از مزایای مهم صندوق همای، پرداخت سود ماهانه است که طبق امیدنامه در آخرین روز هر ماه به حساب سرمایه‌گذاران واریز خواهد شد. در مورد افرادی که در پذیره‌نویسی این صندوق شرکت کرده‌اند نیز، سود مدت سرمایه‌گذاری محاسبه و واریز خواهد شد.

نحوه انجام تحقیقات بازار | معرفی ۸ مدل

نحوه انجام تحقیقات بازار | معرفی ۸ مدل

در این مقاله شما یاد خواهید گرفت چگونه تحقیقات بازار را به سرعت و با اثربخشی بالا انجام دهید. این پروسه خیلی آسان است و می‌توان آن را در چرخه عمر محصول انجام داد.

تحقیقات بازار چیست؟

تحقیقات بازار یا تحقیقات بازاریابی به هرگونه تکنولوژی برای جمع‌آوری اطلاعات و درک بهتر بازار هدف یک شرکت گفته می‌شود. کسب‌و‌کارها از این اطلاعات برای طراحی بهتر محصولات، بهبود تجربه کاربری و ایجاد یک استراتژی بازاریابی به منظور جذب سرنخ‌های باکیفیت و بهبود نرخ تبدیل استفاده می‌کنند.

چرا تحقیقات بازار بسیار ارزشمند است؟

بدون تحقیقات درک کاربران شما غیرممکن است. مطمئنا ممکن است تصور کلی از اینکه کاربران و مخاطبان چه کسانی هستند و به چه چیزهایی نیاز دارند داشته باشید، اما اگر می‌خواهید وفاداری آنها را به دست آورید، باید عمیقا کاوش کنید.

وسواس در مورد کاربران تنها راه برنده شدن است. اگر عمیقا به آنها اهمیت ندهید، مشتریان بالقوه را ممکن است از دست بدهید.

تجزیه و تحلیل جواب سوال “چه چیزی” را می‌دهد اما تحقیقات بازار به شما جواب “چرا” را می‌دهد. اما فقط تحقیقات می‌تواند به شما بگوید که کاربران چه فکری می‌کنند و چرا کاری را انجام می‌دهند. به عنوان مثال تجزیه و تحلیل می‌تواند به شما بگوید که مشتریان زمانی که به صفحه قیمت شما می‌رسند آن را ترک می‌کنند، اما تنها تحقیقات می‌توانند دلیل این حرکت را توضیح دهند.

تحقیقات بر فرضیات، روندها و به اصطلاح بهترین شیوه‌ها غلبه می‌کند. با گوش دادن به کاربران خود و تمرکز بر تجربه مشتریان کمتر به سمت اشتباه کشیده می‌شوید.

تیم شما شاید شگفت‌انگیز باشد، اما شما و همکارانتان به سادگی نمی‌توانید تجربه مشتریان از محصولاتتان را درک کنید. مشتریان ممکن است از محصول شما به گونه‌ای استفاده کنند که شما را شگفت‌‎زده کند و ویژگی‌هایی که برای شما واضح به نظر می‌رسد ممکن است آنها را گیج کند.

برنامه‌ریزی بیش از حد و امتناع از آزمایش نمودن فرضیات، اتلاف وقت، پول و تلاش است زیرا احتمالا زمانی که طرح آزمایش‌نشده خود عملی گردد، نیاز به ایجاد تغییرات خواهید داشت.

مزایای تحقیقات بازار ناب

طراحی تجربه کاربری ناب (UX) یک مدل برای بهبود مستمر که بر تحقیقات سریع و کارآمد برای درک نیازهای مشتری و تست ویژگی‌های جدید متکی است.

تحقیقات بازار ناب می‌تواند به شما کند:

کارآمدی: شما را سریع‌تر به مشتریان‌‎تان نزدیکتر می‌کند.

مقرون به صرفه: با آموزش نحوه تحقیقات بازار می‌توانید با صرف کمترین هزینه آن را انجام دهید.

رقابتی: بینش سریع و قدرتمند می‌تواند محصولات شما را در جایگاه برتر قرار دهد.

۸ مدل تحقیقات بازار: تعاریف، کاربردها و مثال‌ها

انواع مدل‌های تحقیقات بازار

انواع مختلف تحقیقات بازار چیست که می‌تواند به شما کمک کند در استراتژی بازاریابی خود از منحنی جلوتر بمانید.

۱- تحقیقات اولیه

تحقیقات اولیه به تحقیقاتی گفته می‌شود که خودتان جمع‌آوری می‌کنید اما مستقیما از طریق طیف وسیعی از روش‌ها به بازار هدف می‌روید. به دلیل آنکه داده را ایجاد می‌کنید، شما مالک مجموعه داده‌ها هستید. اطلاعات اکتشافی و اطلاعات قطعی از شرکت کنندگان به عنوان داده‌های خام جمع‌آوری می‌شود و سپس از روندها و مقایسه‌ها تجزیه و تحلیل می‌شوند.

گروه‌های متمرکز: در تحقیقات اولیه نمونه‌ای از شرکت‌کنندگان که بازار هدف شما را نشان می‌دهند، گرد هم می‌آیند. این گروه براساس دموگرافیک و ویژگی‌های مشخص شکل می‌گیرند. یک محقق یا مصاحبه‌گر کلیدی مکالمه‌ای را انجام می‌دهد که در آن سوالاتی درباره یک محصول یا خدمات پرسیده می‌شوند.

این روش برای دریافت نظرات از تعداد زیادی از مردم در یک زمان خوب است، به‌خصوص در یک بازه زمانی کوتاه بسیار مناسب است. اما این روش مشکلات مدیریتی خودش را دارد. مصاحبه کننده باید راهی برای جمع‌آوری پاسخ‌ها و ضبط آنها آماده کند، در حالی که با افراد زیادی درگیر صحبت می‌شود.

مصاحبه تک به تک: این مصاحبه مستقیما بین یک مصاحبه‌کننده و یک شرکت‌کننده دیگر انجام می‌شود، در این مکالمه دو طرفه بین هریک از اعضا در مورد موضوعات تحقیق انجام می‌شود. در این روش اغلب مصاحبه‌کننده یک سری سوال باز را می‌پرسد.

این یک محیط ساختار‌یافته را ایجاد می‌کند که مصاحبه‌گر می‌تواند به آنچه گفته می‌شود گوش دهد و بیشتر در مورد پاسخ تحقیق کند. مصاحبه‌گر همچنین می‌تواند نشانه‌های غیرکلامی را از زبان بدن دریافت کند و به مصاحبه کمک کند تا بفهمد کجا باید عمیقا بپردازد و درک خود را گسترش دهد.

در این روش برخی از سوگیری‌ها (موافقت و محقق) خارج می‌شوند. این روش برای انجام مصاحبه‌ها و جمع‌آوری داده‌ها پس از آن زمان‌بر است.

نظرسنجی‌ها: فهرستی از سوالات باز و بسته است که جمع شده و به صورت دیجیتالی برای شرکت‌‌کننده ارسال می‌شود یا از طریق ایمیل یا یک نرم‌افزار نظرسنجی که پاسخ‌ها را به صورت خودکار جمع‌آوری می‌کند. سوالات نظرسنجی می‌تواند متفاوت باشد و استفاده از نظرسنجی مناسب وابسته به اهداف شما است.

نظرسنجی یک روش عالی برای انجام تحقیقات اولیه است زیرا شرکت‌کنندگان برای انجام آن نیاز به حضور فیزیکی در کنار مصاحبه‌کننده دارند. نظرسنجی را می‌توان در هر جایی که اتصال به اینترنت وجود دارد تکمیل نمود. به این معنی که برای شرکت‌کنندگان در استفاده از دستگاه‌های مختلف و برای مصاحبه‌کنندگان برای تماس با شرکت‌کنندگان در مناطق زمانی مختلف جغرافیایی انعطاف‌پذیری وجود دارد. با این حال آماده‌سازی کلیدی است، زیرا محققان باید بازار را تقسیم‌بندی کنند و لیستی از شرکت‌کنندگان برای ارسال نظرسنجی ایجاد کنند. استفاده از یک پنل یا استفاده از لیست‌های بازاریابی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

۲- تحقیقات ثانویه

تحقیقات ثانویه استفاده از داده‌هایی است که قبلا جمع‌آوری، تجزیه و تحلیل و منتشر شده است ( شما صاحب این داده‌ها نیستید) نمونه‌ای از این مورد برای تحقیقات بازار:

تحقیقات رومیزی: این می‌تواند داده‌های مالکیت عمومی از اتاق فکر، آمار دولتی یا مراکز تحقیقاتی باشد. همچنین می‌تواند شامل هزینه‌های تحقیقاتی از مجلات تحقیقاتی، موسسات آموزشی و منابع تجاری مانند روزنامه‌ها باشد.

بیشتر اطلاعات به صورت رایگان در دسترس هستند، بنابراین هزینه‌های کمتری در رابطه با این نوع تحقیقات ثانویه نسبت به روش‌های تحقیقات اولیه وجود دارد.

تحقیقات ثانویه اغلب می‌تواند آماده‌سازی برای فعالیت‌های تحقیقاتی اولیه، فراهم نمودن یک پایگاه دانش باشد. اطلاعات جمع‌آوری شده ممکن است اطلاعات خاصی را برای توضیح نتایج ارائه ندهد، جایی که تحقیقات بازار اولیه برای افزایش درک استفاده می‌شود. همچنین نیاز به برنامه‌ریزی منطقی برای راه‌حل ضبط شده که بتواند مجموعه داده‌های بزرگ را مدیریت کند. از طرف دیگر مدیریت دستی حجم بسیار زیاد اطلاعات می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

همانطور که به آن اشاره کردیم هر دو تحقیقات اولیه و ثانویه مزایا و معایب خود را دارند، اما زمانی که با هم ترکیب شوند، بهتر است.

تقسیم‌بندی دیگری که برای تحقیقات بازار وجود دارد، شامل انواع تحقیقات کمی و کیفی است.

۳- تحقیقات کیفی

تحقیقات بازار کیفی مجموعه‌ای از داده‌های اولیه ویژگی‌ها و مزایای بازار ثانویه یا ثانویه است که ماهیت غیر عددی دارند و بنابراین اندازه‌گیری این نوع از تحقیقات دشوار خواهد بود. محققان از این نوع داده‌ها بیشتر استفاده می‌کنند زیرا عمق بیشتری را به داده‌ها می‌دهد.

این نوع از تحقیقات بازار برای خلاصه نمودن و استنباط نمودن بجای مورد هدف قرار دادن بازار هدف استفاده می‌شود. برای مثال تحقیقات بازار کیفی به منظور دریافت واکنش بازار هدف به یک محصول جدید استفاده می‌گردد.

۴- تحقیقات کمی

مجموعه‌ای از داده‌های اولیه یا ثانویه است که ماهیت عددی دارند و بنابراین می‌توان آن‌ها را راحت‌تر جمع‌آوری کرد.

محققان این نوع از تحقیقات بازار را جمع‌آوری می‌کنند زیرا می‌تواند معیارهای تاریخی را براساس شواهد واقعی و ارقام ارائه دهد.

چندین راه برای جمع‌آوری این داده‌های وجود دارد، نظرسنجی، تحقیقات رومیزی، آمارهای وب، سوابق مالی که بدون عمق زیاد در این مرحله می‌تواند ماهیت اکتشافی داشته باشد.

تحقیقات بازار کمی می‌تواند پایه و اساس دانش موردنیاز محققان را برای بررسی بیشتر فرضیه‌ها از طریق تحقیقات بازار کیفی را ایجاد کند.

چهار نوع دیگر تحقیقات بازار مختص به موضوعاتی هستند که اطلاعات خاصی را به همراه دارند.

۵- تحقیقات برندینگ

تحقیقات بازار برندینگ به شرکت کمک می‌کند تا برند شرکت را ایجاد، مدیریت و حفظ کند. این می‌تواند به لحن، نام تجاری، تصاویر و ارزش‌ها یا هویت شرکت مربوط باشد.

تحقیقات را می‌توان از طریق مصاحبه، گروه‌های متمرکز یا نظرسنجی انجام داد. به عنوان مثال نظرسنجی‌های آگاهی از برند از شرکت‌کنندگان شما می‌پرسند که آیا برند برای آنها شناخته شده است و آیا آن چیزی است که آنها علاقه‌مند به خرید هستند یا خیر.

حوزه‌های دیگر برای تحقیقات بازار برندینگ حول وفاداری به برند، ادراک برند، موقعیت برند، ارزش برند و هویت برند است.

هدف تحقیقات درک این موضوع خواهد بود که چگونه بدانیم آیا:

برند شما در رابطه با سایر رقبا عملکرد خوبی دارد

زمینه‌هایی برای بهبود فعالیت‌های برند شما وجود دارد.

نکات مثبت برای به نمایش گذاشتن بهبود تصویر برند شما وجود دارد.

۶- تحقیقات مشتریان

تحقیقات بازار مشتری به تاثیرات کلیدی بر مشتریان هدف شما و اینکه چگونه شرکت شما می‌تواند تغییراتی را برای تشویق فروش ایجاد کند، می‌پردازد.

هدف این تحقیق این است مشتری خود را از درون بشناسید و به طور مداوم در مورد نحوه تعامل آنها با شرکت یاد بگیرید. برخی از موضوعات تحت پوشش عبارتند از:

رضایت مشتری: بررسی آنچه مشتریان را راضی نگه می‌دارد، زیرا رضایت بیشتر مشتری به احتمال زیاد منجر به افزایش حفظ مشتری می‌شود.

وفاداری مشتری: این به بررسی تجربیاتی می‌پردازد که منجر به وفاداری بیشتر مشتری در طول چرخه عمر مشتری شده است.

تحقیقات تقسیم‌بندی مشتری: کشف اینکه مشتریان چه کسانی هستند، رفتار و ترجیحات آنها چیست و ویژگی‌های مشترک آنها چیست.

از تحقیقات رومیزی ممکن است به سوابق خرید، نظرسنجی سفر مشتری، تقسیم‌بندی مشتری، جمعیت‌شناسی و پرسونا نگاه کند.

تحقیقات اولیه همچون NPS و نظرسنجی‌های رضایت مشتریان یا مصاحبه‌های رضایت مشتری در پایان تماس‌های پشتیبان مشتری نیز می‌تواند جزئیات بیشتری را ارائه دهد.

۷- تحقیقات در مورد رقبا

تحقیقات بازار رقبا در مورد شناختن رقیب شما و درک نقاط قوت و ضعف آنها در مقایسه با سازمان شما است. همچنین می‌تواند در مورد پیشنهاد رقابتی شما در بازار یا نحوه نزدیک شدن به یک بازار جدید باشد.

این تحقیقات به منظور برندینگ، برنامه‌ریزی آینده و گوش دادن به ترجیحات مشتری انجام می‌شوند.

به عنوان مثال برای تجزیه و تحلیل رقابتی، محققان یک SWOT برای کسب و کار شما و رقبای شما ایجاد می‌کنند تا ببینند کسب و کار شما چگونه مقایسه می‌شود.

تحقیقات اولیه می‌تواند با مشتریان در مورد ترجیحات خرید آنها مصاحبه کند، در حالیکه منابع ثانویه به تسلط رقبا در بازار، فروش، ساختار و غیره نگاه می‌کنند. با این تجزیه و تحلیل کامل، می‌توانید بفهمید که کجا می‌توانید تغییر دهید تا رقابتی تر شوید و به دنبال ایده‌هایی باشید که شما را متمایز کند.

۸- تحقیقات محصولات

تحقیقات بازار محصول یک راه کلیدی برای اطمینان از اینکه محصولات و خدمات شما برای عرضه در بازار مناسب هستند و تا جایی که می‌توانند عملکرد خوبی دارند.ویژگی‌ها و مزایای بازار ثانویه

هدف از این تحقیق این است که ببیند مشتریان چگونه از محصول شما برخودار می‌شوند، در صورتی که ارزش ارائه می‌دهند و به درستی کار می‌کنند. همچنین می‌توان ایده‌هایی در مورد ارتقاء و توسعه محصول آینده شکل داد.

در تحقیقات محصول چندین راه وجود دارد:

برندینگ محصول: آیا برند و طراحی محصول مشتریان را به روش موردنظر جذب می‌کند؟

تست ویژگی‌های محصول: در مراحل مختلف توسعه با بازارهای هدف برای بررسی اینکه آیا واکنش مثبتی به ویژگی‌های جدید یا بهبود یافته وجود دارد.

تفکر طراحی محصول: چه راه‌حل‌هایی می‌تواند مشکلات فعلی یا آینده مشتریان شما را حل کند؟

بازاریابی محصول: آیا پیام‌های بازاریابی به خاطر ماندن و قابلیت فروش محصول شما کمک می‌کند یا می‌توان آن‌ها را بهبود بخشید؟

روش‌های تحقیقات بازار دارای یک مزیت واضح دارند: نظرسنجی‌ها می‌توانند رتبه‌بندی در مورد محبوبیت یا مفید بودن ویژگی‌ها را درخواست کنند یا تجزیه و تحلیل مشترک انجام دهند. در حالیکه مصاحبه‌های دیداری حضوری (جایی که شرکت کننده می‌تواند محصولی را مدیریت کند) می‌تواند به ویژه برای دیدن کارهایی که مشتریان با محصول در زمان واقعی انجام می‌دهند، مفید باشد.

شرکت بهینه کاوان کیفیت با بهره‌گیری از داده‌های کلان و همچنین با داشتن پرسنل مجرب و حرفه‌ای به مشتریان خود خدمات تحقیقات بازار ارائه می‌دهد.

چگونه از انواع تحقیقات بازار در شرکت خود استفاده کنید

در استراتژی بازاریابی ترکیبی از داده‌های زیر استفاده می‌شود:

تحقیقات کیفی و کمی

تحقیقات اولیه و ثانویه

موضوع یا حوزه تمرکز خاص شما

نتیجه‌گیری

چرا تحقیقات بازار انجام می‌شود؟ تحقیقات بازار اطلاعات مهمی در مورد بازار و چشم‌انداز کسب‌و‌کار شما ارائه می‌دهد. این می‌تواند به شما بگوید که چگونه شرکت شما توسط مشتریان هدف و مشتریانی که می‌خواهید به آنها دسترسی پیدا کنید، درک می‌شود. تحقیقات بازار چگونه انجام می‌شود؟ ابتدا تعریف نمودن پرسونا خریداران، شناسایی یک گروه مخاطب برای ایجاد تعامل، آماده‌سازی سوالات تحقیقات بازار برای شرکت‌کنندگان، فهرست نمودن رقبای اصلی و در پایان یافته‌های خود را خلاصه کنید.

مرجع آموزشی رشته مدیریت

مرجع آموزشی رشته مدیریت مرجع آموزشی رشته مدیریت

مرجع آموزشی رشته مدیریت : انجام پایان نامه رشته مدیریت / نگارش مقالات علمی پژوهشی؛ علمی ترویجی و مروری / نگارش مقالات ISC و ISI / استخراج مقاله از پایان نامه / ترجمه تخصصی مقالات لاتین رشته مدیریت / تهیه پاورپوینت سفارشی / تایپ پایان نامه، مقاله و . / شماره تماس 09375520909 شبستری [email protected] / modiran98.ir

پاورپوینت بازارها و نهادهای مالی: قانون بازار سرمایه

پاورپوینت بازارها و نهادهای مالی: قانون بازار سرمایه

پاورپوینت بازارها و نهادهای مالی: قانون بازار سرمایه

فهرست مطالب

بازار سرمایه
قانون بازار اوراق بهادار
فصول قانون بازار اوراق بهادار
ارکان اصلی
ارکان بازار اوراق بهادار
اعضای شورا
وظایف شورا
بورس و فرابورس
بازار اولیه
قوانین بازار اولیه
بازار ثانویه
قوانین بازار ثانویه
جرایم و مجازات ها
قوانین متفرقه


بازار سرمایه
بازار سرمایه، به بازارهای مالی جهت خرید و فروش اوراق قرضه یا اوراق بهادار، با سررسید بیشتر از یک سال و دارایی‌های بدون سررسید، اطلاق می‌شود.

بازار سرمایه پلی است، که پس‌انداز واحدهای اقتصادی دارای مازاد مانند شرکت‌ها یا دولت‌ها را، به واحدهای سرمایه‌گذاری که بدان نیازمندند، انتقال می‌دهد. بنابراین بازار سرمایه، واحدهای پس‌انداز و سرمایه‌گذاران را با یکدیگر ارتباط می‌دهد. از سوی دیگر، سازوکارهای تعبیه شده در این بازار، از طریق رشد حجم پس‌انداز و سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی را تسریع می‌کنند.

استفاده از بازار سرمایه برای تأمین مالی مخارج دولت نیز، از جمله قدیمی‌ترین و متداول‌ترین شکل مبادلات مالی است. اتکای دولت‌ها به بازار سرمایه در اغلب اقتصادهای مدرن نه تنها از این جهت مهم است که دولت‌ها غالباً اوراق بدهی منتشر می‌کنند تا بخش عمده هزینه‌های خود را تأمین مالی نمایند، بلکه استقراض دولت غالباً حجم عظیمی از کل وجوه عرضه شده در بازار توسط وام‌دهندگان را جذب می‌کند.
در معمول‌ترین تقسیم‌بندی، بازار سرمایه به دو بازار اولیه و بازار ثانویه تقسیم می‌شود. از سوی دیگر بازارهای سرمایه، به دو بخش تقسیم می‌گردد، که عبارتند از: بازار سهام و بازار اوراق قرضه.
در بازار سرمایه ارتباط میان سرمایه‌گذار و سرمایه‌پذیر، بیش از یک سال است و بر عکس بازار پول، سرمایه‌پذیر ملزم به عودت وجوه نیست.


قانون بازار اوراق بهادار
قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (۱ آذر ۱۳۸۴) اصلی‌ترین قانون حاکم بر اوراق بهادار و بورس‎های ایران است. این قانون مشتمل بر ۶۰ ماده و ۲۹ تبصره در جلسه علنی روز سه‌شنبه، ۱ آذر ۱۳۸۴، مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در ۲ آذر ۱۳۸۴ به تایید شورای نگهبان رسید.

فصول قانون بازار اوراق بهادار
فصل اول: تعاریف و اصطلاحات
فصل دوم: ارکان بازار اوراق بهادار
فصل سوم: بازار اولیه
فصل چهارم: بازار ثانویه
فصل پنجم: اطلاع‌رسانی در بازارهای اولیه و ثانویه
فصل ششم: جرایم و مجازات‌ها
فصل هفتم: مقررات متفرقه


ارکان اصلی
طبق ماده ۲ این قانون، در راستای حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران و با هدف سامان‌دهی، حفظ و توسعه بازار شفاف، منصفانه و کارای اوراق بهادار و به منظور نظارت بر حسن اجرای این قانون، شورای عالی بورس و اوراق بهادار و سازمان بورس و اوراق بهادار - به عنوان ارکان اصلی بازار اوراق بهادار ایران - با ترکیب، وظایف و اختیارات مندرج در این قانون تشکیل می‌شود.


ارکان بازار اوراق بهار
در راستاي حمايت از حقوق سرمايه‌‌گذاران و با هدف ساماندهي، حفظ و توسعة بازار شفاف، منصفانه و كاراي اوراق بهادار و به منظور نظارت بر حسن اجراي اين قانون، "شورا" و "سازمان" با تركيب، وظايف و اختيارات مندرج در اين قانون تشكيل مي‌شود.


اعضای شورا
1. وزير امور اقتصادي و دارايي
2. وزير بازرگاني
3. رييس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران
4. رؤساي اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران و اتاق تعاون
5. رييس "سازمان" كه به‌عنوان دبير "شورا" و سخنگوي "سازمان" نيز انجام وظيفه خواهد كرد
6. دادستان كل كشور يا معاون وي
7. يک نفر نماينده از طرف "کانون"‌ها
8. سه نفر خبرة مالي منحصراً از بخش خصوصي با مشورت تشکل‌هاي حرفه‌اي بازار اوراق بهادار به پيشنهاد وزير امور اقتصادي و دارايي و تصويب هيئت وزيران
9. يك نفر خبره منحصراً از بخش خصوصي به پيشنهاد وزير ذي‌ربط و تصويب هيئت


وظایف شورا
1. اتخاذ تدابير لازم جهت ساماندهي و توسعة بازار اوراق بهادار و اِعمال نظارت عاليه بر اجراي اين قانون.
2. تعیین سیاست‌ها و خط‌مشی بازار اوراق بهادار در قالب سیاست‌های کلی نظام و قوانین و مقررات مربوط.
3. پيشنهاد آيين‌نامه‌هاي لازم براي اجراي اين قانون جهت تصويب هيئت وزيران.
4. تصويب ابزارهاي مالي جديد.
5. صدور، تعليق، و لغو مجوز فعاليت "بورس"ها، "بازارهاي خارج از بورس،" "شركت‌هاي سپرده‌گذاري مركزي اوراق بهادار و تسوية وجوه" و "شرکت‌هاي تأمين سرمايه".
6. تصويب بودجه و صورت‌هاي مالي "سازمان".
7. نظارت بر فعاليت‌ و رسيدگي به شكايت از "سازمان".
8. تصويب نوع و ميزان وصولي‌هاي "سازمان" و نظارت بر آن‌ها.
9. انتخاب بازرس/حسابرس "سازمان" و تعيين حق‌الزحمة آن.
10. انتخاب اعضاي هيئت‌مديرة "سازمان".
11. تعيين حقوق و مزاياي رييس و اعضاي هيئت‌مديرة "سازمان".
12. انتخاب اعضاي "هيئت‌داوري" و تعيين حق‌الزحمة آنان.
13. اعطاي مجوز به"بورس"به‌منظور عرضة اوراق بهادار شرکت‌هاي پذيرفته‌شدة خود در بازارهاي خارجي.
14. اعطاي مجوز پذيرش اوراق بهادار خارجي به "بورس"‌.
15. اعطاي مجوز به "بورس" جهت معاملات اشخاص خارجي در "بورس".
16. ساير اموري كه به تشخيص هيئت‌وزيران، به بازار اوراق بهادار مربوط باشد.


بورس و فرابورس
بورس اوراق بهادار: بازاري متشكل و خودانتظام است كه اوراق بهادار در آن توسط كارگزاران و يا معامله‌گران طبق مقررات اين قانون، مورد دادوستد قرار مي‌گيرد. بورس اوراق بهادار (که از اين پس بورس ناميده مي‌شود) در قالب شركت سهامي عام تأسيس و اداره مي‌شود.

بازارهاي خارج از بورس: بازاري است در قالب شبکة ارتباط الکترونيک يا غيرالکترونيک که معاملات اوراق بهادار در آن بر پاية مذاکره صورت مي‌گيرد.


بازار اولیه
بازار اولیه به بازاری اطلاق می شود كه در آن اوراق بهادار جدید ، برای اولین بار از طرف یك سازمان منتشر می شود. انتشار اوراق بهادار در این بازار غالباً با هدف تأمین مالی صورت می گیرد. انتشار اوراق مشاركت توسط شهرداری تهران برای تأمین مالی پروژه های شهری ، و انتشار سهام توسط شركت های سرمایه گذاری جهت تأمین سرمایه ، مثال های بارزی از معاملات بازار اولیه می باشد.


بازار ثانویه
بازار ثانویه به ویژگی‌ها و مزایای بازار ثانویه ترتیباتی اطلاق می شود كه از طریق آن ، خریداران و فروشندگان می توانند به روشی متعارف و به قیمت های قابل قبول برای طرفین ، اوراق بهاداری كه دوره عرضه آن در بازار اولیه به اتمام رسیده ، را معامله كنند . بازار ثانویه را می توان به دو بخش غیر متشكل (فاقد انسجام) و متشكل ( سازمان یافته ) تقسیم كرد.


قوانین متفرقه
مادة 53. "كارگزاران" "کارگزاران/معامله‌گران" "بازارگردانان" و ساير فعالان بازار اوراق بهادار مكلفند ظرف شش‌ماه از تشكيل "سازمان" نسبت به ايجاد "کانون" خود، پس از تصويب اساسنامة آن اقدام کنند.
مادة 54. هيچ سهامدار حقيقي يا حقوقي، نمي‌تواند بيش از دو و نيم درصد (5/2%) از سهام "بورس" را به‌طور مستقيم يا غيرمستقيم در مالکيت داشته باشد.
مادة‌ 55. هيچ سهامدار حقيقي يا حقوقي نمي‌تواند بيش از پنج درصد (5%) از سهام "شرکت سپرده‌گذاري مرکزي اوراق بهادار و تسوية وجوه" را به‌طور مستقيم يا غيرمستقيم در مالکيت داشته باشد.
مادة 56. پس از تشكيل "سازمان،" كلية سوابق، اسناد و مدارك شوراي بورس موضوع قانون تأسيس بورس اوراق بهادار تهران، مصوب 1345، به "سازمان" منتقل مي‌شود.

این فایل در قالب power point و به تعداد 25 اسلاید می باشد.

اوراق مشارکت چیست و نحوه خرید و فروش آن در بازار سرمایه ایران

اوراق مشارکت ، اوراقی است که دولت، پس از انقلاب اسلامی به منظور تامین منابع مالی اقدام به انتشار آنها نمود. قوانین مربوط به انتشار این اوراق در مهر ماه سال 1376 توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و در شهریور ماه سال 1377 به پیشنهاد امور اقتصادی و دارایی به اجرا درآمد. این اوراق به منظور کنترل بازار پول و تامین منابع مالی پروژه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اوراق مشارکت چیست؟

اوراق مشارکت ، به اوراقی گفته می‌شود که براساس قانون به صورت بانام و بی‌نام منتشر می‌شوند. این اوراق در زمان مشخص و به قیمت اسمی در اختیار خریداران قرار می‌گیرند. خریداران این اوراق با توجه به قیمت و زمان مورد نظر اقدام به خرید آنها می‌نمایند. به عبارت دیگر، این اوراق نوعی بدهی است که ناشر با انتشار آنها متعهد می‌شود، براساس زمان تعیین شده، وجه مشخصی را به عنوان سود اوراق به خریدار پرداخت نماید. خرید و فروش اوراق مشارکت به صورت مستقیم یا توسط سازمان بورس اوراق بهادار انجام می‌شود.

شرکتهای مجاز به انتشار اوراق مشارکت

برخی شرکتها به منظور تأمین منابع مالی، تولید، توسعه طرح‌های خدماتی و ساختمانی، تامین مواد اولیه و… اقدام به انتشار اوراق مشارکت می‌نمایند. شرکتهای دولتی، شهرداریها، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، شرکتهای وابسته به دستگاههای ذکر شده، شرکتهای سهامی عام و خاص و شرکتهای تعاونی از جمله شرکتهای مجاز به انتشار این اوراق می‌باشند.

انتشار این اوراق به این صورت است که شرکتها پروژه‌ای را ارائه می‌دهند؛ با ارزیابی این پروژه، مجوز انتشار اوراق، مطابق با قانون صادر می‌شود. شرکتهای منتشر کننده این اوراق، معمولاً میزان سوددهی را 3% تا 5% بیشتر از سود بانکی در نظر می‌گیرند. این کار، اشتیاق سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی برای سرمایه‌گذاری در خرید اوراق مشارکت را افزایش می‌دهد.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد سایر اوراق به مقاله اوراق تسهیلات مسکن مراجعه کنید.

مهمترین عامل خرید اوراق مشارکت

مهمترین ویژگیهای این اوراق نسبت به سایر اوراق بهادار، تضمین در پرداخت سود می‌باشد. به عبارت دیگر، سرمایه‌گذاران این اوراق اطمینان دارند که در بازه زمانی تعیین شده، سود مشخصی به عنوان سود علی‌الحساب دریافت می‌کنند. این سود تضمینی را شرکتها تقبل نمی‌کنند؛ در نتیجه، تضمین این سود توسط بانکها و مؤسسات مالی و دولتی انجام می‌شود. با توجه به این شرایط، سرمایه‌گذاران از دریافت سود خود اطمینان کافی دارند. این امر سبب ترغیب سرمایه‌گذاران نسبت به خرید این اوراق می‌شود.

انواع اوراق مشارکت

اوراق منتشر شده در ایران به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:

  • اوراق مشارکت بانک مرکزی
  • اوراق مشارکت وزارتخانه‌ها و شرکت‌های دولتی
  • اوراق مشارکت شرکت‌های پذیرفته شده بورسی و غیربورسی

۱-اوراق مشارکت بانک مرکزی

این اوراق به منظور اجرای سیاستهای اقتصادی دولت، توسط بانک مرکزی منتشر می‌شوند؛ همچنین در سازمان بورس اوراق بهادار قابل معامله بوده و توسط بانکهای عامل، قابل بازخرید می‌باشند.

۲-اوراق مشارکت وزارتخانه ‌ها و شرکت‌ های دولتی

این اوراق به منظور تأمین منابع مالی پروژه‌های عمرانی، توسط وزارتخانه‌ها و شرکتهای دولتی انتشار می‌یابند؛ این اوراق در سازمان بورس اوراق بهادار قابل معامله نبوده و توسط بانکهای عامل، قابل بازخرید می‌باشند.

۳-اوراق مشارکت شرکت‌ های پذیرفته شده بورسی و غیر بورسی

این اوراق به منظور تأمین منابع مالی، توسط شرکتهای پذیرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار منتشر شده و قابل معامله می‌باشند. این اوراق انواع مختلفی دارد، در ادامه به توضیح هر یک از آنها می‌پردازیم:

به کسر

سرمایه‌گذاری در این اوراق به صورت کوتاه مدت می‌باشد. سود این اوراق از تفاوت قیمت خریداری شده و قیمت زمان سررسید، به دست می‌آید.

با نام و بی نام بودن اوراق مشارکت

بی نام و بانام بودن این اوراق در اطلاعیه انتشار پیدا می‌کند. اوراق بانام تنها به نام خریدار بوده و در صورت گم شدن برگه، امکان خرید و فروش مجدد آن وجود ندارد؛ در صورتی که اوراق بی نام، همانند چک حامل می‌باشند؛ در نتیجه، نسبت به نگهداری آنها باید دقت کافی داشت.

قابل تبدیل بودن به سهام

اوراقی است که در زمان سررسید و یا افزایش سرمایه به سهم تبدیل می‌شوند. البته تصمیم‌گیری در مورد تبدیل اوراق به سهام در مجمع فوق‌العاده صاحبان سهام تأیید شده و توسط ناشر انتشار می‌یابند.

قابل تعویض بودن با سهام

با سررسید زمان این اوراق، به جای پرداخت مبلغ اصلی، این اوراق با سهام سایر شرکتهای پذیرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار معاوضه می‌شوند. این اوراق، توسط شرکتهای سهامی عام منتشر می‌شوند.

تفاوتهای اوراق‌ قرضه و اوراق ‌مشارکت

با توجه به شباهتهای فراوانی که میان اوراق مشارکت و اوراق قرضه وجود دارد، تفاوتهایی نیز با یکدیگر دارند که به شرح زیر می‌باشند:

  • اوراق مشارکت به منظور تأمین منابع مالی طرح‌ها انتشار می‌یابند، در حالی که اوراق قرضه به صورت وام بوده و در خرید آنها الزامی به تامین منابع مالی نمی‌باشد.
  • در اوراق مشارکت ، سودی با عنوان علی‌الحساب در پایان سررسید پرداخت می‌شود، در حالی که در اوراق قرضه چنین سودی وجود ندارد.
  • ناشر اوراق مشارکت ، لازم است عملکرد اجرایی خود را در دوره مشخص بیان کند، در حالی که این کار برای ناشران اوراق قرضه الزامی نمی‌باشد.
  • اوراق مشارکت تنها با مبلغ اسمی قابل انتشار است، در حالی که اوراق قرضه به کسر یا صرف نیز منتشر می‌شوند.
  • پرداخت سود تضمینی اوراق مشارکت ، بر عهده دولت و یا ضامن آن می‌باشد، در حالی که در اوراق قرضه بر عهده خود شرکت می‌باشد.

نحوه خرید اوراق مشارکت

براساس دستورالعمل‌ها، لازم است ناشران، بانکی را به عنوان بانک اصلی معرفی کنند. پس از انجام این کار، سرمایه‌گذاران برای خرید به بانک مورد نظر مراجعه کرده و خرید خود را انجام می‌دهند. همچنین واریز سود دوره‌ای و دریافت اصل وجه در پایان زمان سررسید، توسط بانک مربوطه انجام می‌شود. بنابر دستورالعمل‌های سازمان بورس اوراق بهادار، خریداران ملزم به دریافت کد سهامداری می‌باشند. قیمت اسمی این اوراق یک میلیون ریال می‌باشد. هر سرمایه‌گذار باید حداقل ۱۰ برگه (۱۰ میلیون ریال) خریداری کرده تا این اوراق به آنها تعلق گیرد.

این اوراق به دو صورت قابل معامله می‌باشند. زمانی که این اوراق، توسط دولت انتشار می‌یابند، سرمایه‌گذاران برای خرید و فروش آنها به بانک مراجعه می‌کنند؛ در صورتی که در برگه، عنوان بازخرید ذکر نشود، این اوراق قابل فروش نخواهند بود. زمانی که این اوراق، توسط سازمان بورس عرضه شود، خریداران می‌توانند از طریق حساب آنلاین معاملاتی و یا سفارش اینترنتی اقدام به خرید و فروش نمایند.

نرخ سود اسمی سود، علی‌الحساب و سود قطعی

اوراق مشارکت از نظر پرداخت سود به دو دسته تقسیم می‌شوند:
– اوراق بدون پرداخت سود
– اوراق با پرداخت سود دوره‌ای
در صورتی که این اوراق را در روزهای نخست خریداری کنید، نرخ سود دریافتی، سود اسمی خواهد بود. اگر خرید با توجه به قیمت عرضه و تقاضا انجام شود و اوراق تا زمان سررسید نگهداری شود، نرخ سود دریافتی، سود سررسید (ATM) می‌باشد.

سود تضمینی به صورت علی‌الحساب به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌شود؛ به این صورت که در پایان پروژه و در زمان سررسید، ناشر وظیفه دارد سود پروژه را محاسبه نماید. در صورتی که سود پروژه بیشتر از سود علی‌الحساب باشد، مابه‌التفاوت آن به خریدار پرداخت می‌شود. همچنین اگر سود پروژه کمتر از سود علی‌الحساب باشد، پرداخت خسارت و زیان بر عهده ضامن اوراق مشارکت می‌باشد. این اوراق هم در بازار بورس و هم در بازار فرابورس انتشار می‌یابند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه به سایت فرابورس به نشانی www.ifb.ویژگی‌ها و مزایای بازار ثانویه ir مراجعه نمایید.

کارمزد و مالیات خرید و فروش اوراق مشارکت

طبق ماده ۷ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت ، میزان مالیات تعلق گرفته به سود و مبلغ پرداختی این اوراق 5% می‌باشد. میزان کارمزد خرید ۰٫۰۰۰۷۲۶ و میزان کارمزد فروش ۰٫۰۰۰۷۷۴ و در مجموع، میزان کارمزد خرید و فروش ۰/۰۰۱۵ می‌باشد. افرادی که مشمول پرداخت مالیات می‌شوند،لازم است حداکثر به مدت ۱۰ روز پس از گذشت تاریخ پرداخت، نسبت به واریز اقدام نمایند. این واریزی به حسابی که توسط خزانه‌داری کل تعیین شده است، انجام و سی روز پس از تاریخ واریز به سازمان مالیات ارائه می‌شود. طبق مقررات، در عرضه اولیه اوراق مشارکت ، ناشر پذیرفته شده، کارمزد خرید و فروش را متقبل می‌شود.

جدولهای زیر کارمزد خرید و فروش در بازارهای مختلف را نشان می‌دهد:

شرکت بورس اوراق بهادار

نوع معامله صکوک اجاره اوراق مشارکت
خرید ۰٫۰۰۰۷۲۶ ۰٫۰۰۰۷۲۶
فروش ۰٫۰۰۰۷۷۴ ۰٫۰۰۰۷۷۴
مجموع ۰٫۰۰۱۵ ۰٫۰۰۱۵

شرکت بازارگردانی و فرابورس ایران

نوع معامله اوراق مشارکت ، صکوک اجاره، اوراق خزانه اسلامی
خرید ۰٫۰۰۰۷۲۶
فروش ۰٫۰۰۰۷۷۴
مجموع ۰٫۰۰۱۵
نوع معامله انواع صکوک، اوراق مشارکت و گواهی سپرده در معاملات بازارگردان
خرید ۰٫۰۰۰۷۴۴۴
فروش ۰٫۰۰۰۱۱۱۳

ویژگی‌ های اوراق مشارکت

  • این اوراق از طریق شعب بانکهای معرفی شده و یا از طریق کارگزاران بورس اوراق بهادار، قابل خرید و فروش می‌باشند.
  • هر برگه از اوراق دارای قیمت اسمی ۱/۰۰۰/۰۰۰ ریال می‌باشد.
  • هر برگه نشان دهنده میزان مشارکت خریدار در طرح سرمایه‌گذاری می‌باشد.
  • سه روز پیش از زمان سررسید اوراق، نماد آن برای پرداخت سود متوقف و یک روز پس از پرداخت سود، این نماد بازگشایی می‌شود.
  • سود تعلق گرفته به خریدار، توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به حساب بانکی مربوطه واریز می‌شود.
  • بازارگردان وظیفه دارد تمام سفارشات فروش را به مبلغ اسمی در هر روز خریداری کند؛ در نتیجه، این اوراق از نقدشوندگی بالایی برخوردار می‌باشند.
  • در صورتی که اوراق را زودتر از سه روز به فروش برسانید، کارمزد آن از سود حاصله کم شده و در نتیجه، بازده منفی خواهیم داشت.
  • این اوراق به عنوان وثیقه میان طرفین معامله در قراردادهای مربوط به وزارتخانه‌ها، موسسات و شرکتهای دولتی، شهرداریها و سایر دستگاههای اجرایی پذیرفته می‌شود.

اوراق مشارکت بخریم یا سهام؟

اوراق مشارکت برای افرادی که ریسک‌پذیری کمی دارند و مایل به کسب سود ثابت در سه ماه، شش ماه و یا یکسال هستند، مناسب می‌باشد؛ در صورتی که خرید سهم برای افراد ریسک‌پذیر و آشنا با نوسانات بازار بورس، مناسب می‌باشد. تفاوت اوراق و سهام شامل موارد زیر می‌باشد:

  • خرید اوراق با زمان و سود تضمینی مشخصی همراه است، در حالی که سود سهام از طریق افزایش سرمایه و یا سود سالانه تأمین می‌شود.
  • این اوراق تا زمان مشخصی معتبر بوده، در حالی که سهام زمان محدودی ندارد.
  • حداقل میزان سرمایه گذاری در اوراق مشارکت ، یک میلیون تومان و در سهام پانصد میلیون تومان می‌باشد.
  • این اوراق نیاز به صرف وقت و تحلیل برای کسب سود ندارند، در حالی که سهام نیازمند صرف وقت، تحلیل و پیگیری بازار می‌باشد.
  • اوراق مشارکت ، دارای سود با ریسک کم و همچنین تضمین بازگشت سود می‌باشند، در حالی که سهام دارای ریسک و پتانسیل سود بالا و بدون تضمین بازگشت پول می‌باشد.

حال با توجه به مزیت‌ها و ویژگی‌هایی که در خصوص سهام و اوراق مشارکت بیان شد، لازم است افراد شخصاً نسبت به خرید سهام یا اوراق تصمیم‌گیری نمایند.

نتیجه‌ گیری

با توجه به مطالب گفته شده، خرید اوراق مشارکت ، نوعی سرمایه‌گذاری با سود و ریسک پذیری بسیار پایین و در واقع، نوعی سرمایه‌گذاری ایمن می‌باشد. سود حاصل از این اوراق نسبت به بانکها مناسب‌تر و همچنین، پرداخت سود آنها تضمین شده می‌باشد؛ زیرا در صورت زیان، سود علی‌الحساب از طرف دولت و یا ضامن اوراق، پرداخت خواهد شد. از دیدگاه شرکتها خرید اوراق بهترین روش برای تامین منابع مالی پروژه‌ها می‌باشد. از این اوراق به عنوان وامی بلندمدت به همراه بازپرداخت تا زمان سررسید نیز استفاده می‌شود.

در این مقاله با بیان تفاوت اوراق مشارکت با سایر اوراق و سهم، این امکان برای سهامداران فراهم می‌شود که با توجه به خواسته‌های خود در مسیر سرمایه‌گذاری صحیح حرکت کنند.

ویژگی‌ها و مزایای بازار ثانویه

1. انتخاب یکی از انواع اوراق بهادار اسلامی (صکوک) بر اساس میزان بازده، دفعات بازده در سال، درجه ریسک، امیدنامه بانی، وضعیت مالی بانی (مبتنی بر صورت‌های مالی آن)، میزان اهرمی بودن بانی، درجه نقدشوندگی اوراق، چگونگی تضمین اصل و سود اوراق و غیره.

2. خرید اوراق بهادار اسلامی (صکوک) یا در مرحله پذیره‌نویسی با مراجعه به مراکز فروش آن مثل بانک‌ها و یا در بازار فرابورس (بازار ثانویه) از طریق مراجعه به کارگزاری ها و دریافت کد معاملاتی

3. دریافت سود اوراق در زمانبندی‌های اعلام شده

4. پایان سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار اسلامی یا با اتمام مدت سررسید اوراق و یا با فروش اوراق در بازار فرابورس پیش از پایان سررسید

  • دسته: صکوک از نگاهی دیگر

ويژگي هاي اوراق بهادار اسلامي (صکوک)

1. مالكيت صاحبان اوراق

اغلب اوراق بهادار اسلامي تفاوت روشني از جهت مالكيت با اوراق ربوي دارند. اوراق اسلامي، به طور معمول در بردارنده سهم مشاعي از سرماية داراي سود يا درآمد هستند سرمايه‌هايي چون اعيان استيجاري، طرح‌هاي تجاري يا صنعتي يا سرمايه‌گذاري‌هاي چند منظوره، اين مهمترين ويژگي است كه آنها را از اوراق ربوي متمايز مي‌سازد. بر اين اساس، اسناد و اوراق بهادار اسلامي بايد بر پايه طرح‌هاي تجاري، كشاورزي، خدماتي يا صنعتي جديدي با مشاركت سرمايه صاحب‌كاران اين اوراق منتشر شود و چنانكه براي طرح‌هاي موجود منتشر شوند بايد مالكيت آنها اعم از اينكه اعيان، منافع يا حقوق معنوي باشد، به صاحبان اوراق منتقل شود.

2. كيفيت توزيع سود

ماهيت حقوقي بخش اعظم اوراق بهادار ربوي قرض با بهره است، ناشرين اوراق طبق زمانبندي معين نسبت معيني از اصل سرمايه را به صورت بهره به صاحبان اوراق پرداخت مي‌كنند، اين نسبت هيچ ارتباط به بازدهي طرح و سود فعاليت اقتصادي ندارد، روشن است كه چنين درآمدي مصداق قرض به شرط زياده است كه از ديدگاه فقه اسلامي ربا شمرده مي شود، در نتيجه قابل استفاده در اوراق بهادار اسلامي نيست. سود اوراق بهادار انتفاعي اسلامي ارتباط به نوع قراردادي دارد كه اوراق براساس آن طراحي شده و از جهت ثابت يا انتظاري بودن نرخ سود متفاوتند و در مجموع در سه گروه عمده جاي مي‌گيرند.

گروه نخست: اوراق مبتني بر خريد و فروش دين

گروهي از اوراق بهادار اسلامي چون اوراق استصناع و مرابحه، از جهت بازدهي، نزديكترين گروه به اوراق بهادار ربوي هستند، اين اوراق به گونه‌اي طراحي شده‌اند كه صاحبان اوراق در مدت زمان مشخص به سود معيني دست مي‌يابد. براي مثال، دولت سفارش ساخت بزرگراهي را به پيمانكاري مي‌دهد و به جاي پرداخت پول نقد، به پيمانكار اوراق بهادار استصناع قابل تنزيل در بازار ثانوي مي‌دهد و پيمانكار اوراق را كه مبلغ و سررسيدهاي معين دارند در بازار ثانوي به قيمت مشخص مي‌فروشد خريداران اوراق (سرمايه‌گذاران) به صورت معين مي‌دانند در زمان‌بندي مشخص چند درصد سود خواهند كرد.

گروه دوم: اوراق مبتني بر خريد و فروش دارايي فيزيكي

گروه دوم از اوراق بهادار اسلامي بر خريد و فروش دارايي هاي فيزيكي مبتني است، شاخص‌ترين مصداق‌هاي اين گروه اوراق اجاره به ويژه اجاره به شرط تمليك است كه به جهت تامين مالي و گاهي تامين نقدينگي منتشر مي شوند، سود اين اوراق گرچه به جهت متغير بودن جريان درآمدي خالص آنها، متغير است اما مي‌توان با اتخاذ تدبيرهايي (مديريت ريسك) به بازدهي با ثباني دست يافت، به طور مثال؛ وقتي مؤسسه مالي خاص، با انتشار اوراق اجاره، سرمايه مالي لازم را براي خريد يك فروند هواپيماي مسافربري فراهم مي‌كند، مي‌تواند آن هواپيما را به صورت اجاره به شرط تمليك پنجساله به يك شركت حمل و نقل هوايي واگذارد و ضمن قرارداد هزينه‌هاي جاري حفظ و نگهداري و استفاده از هواپيما را با شركت پيش گفته شرط كند و هزينه‌هاي غيرمترقبه و اساسي را از راه شركت هاي بيمه پوشش دهد، در نتيجه براي سرمايه گذاران (صاحبان اوراق اجاره) بازدهي با ثباتي را تدبير كند.

ماهيت خريد و فروش اين اوراق در بازار ثانوي، خريد و فروش دارايي فيزيكي مشاعي است كه به اجاره داده شده و جريان درآمدي باثباتي را پديد آورده است، صاحب ورق با فروش ورق اجاره در واقع سهم خود از دارايي فيزيكي را به ديگري تمليك مي كند و ضمن قرارداد مي‌پذيرد كه جريان درآمدي(اجاره بها) متعلق به مالك جديد باشد.

گروه سوم: اوراق مبتني بر مشاركت در سود طرح اقتصادي

گروه سوم از اوراق بهادار اسلامي براساس ویژگی‌ها و مزایای بازار ثانویه عقدهاي مشاركتي اسلام طراحي شده‌اند، اوراق بهاداري چون اوراق مشاركت، اوراق مضاربه، اوراق مزارعه و اوراق مساقات از اين گروه هستند. ماهيت حقوقي كار در اين اوراق آن است كه صاحبان اوراق بهادار به صورت مشاع در جايگاه صاحبان سرمايه در احداث پروژه يا انجام يك فعاليت اقتصادي مشاركت مي‌كنند و به تبع آن در سود حاصله سهيم مي‌شوند و اگر چنانكه پروژه با زيان روبه رو شود به تناسب بين صاحبان سرمايه تقسيم مي شود. به طور مثال؛ دولت (وزارت نيرو)، مؤسسه مالي خاصي را تأسيس كرده، به وسيله آن اوراق مشاركت براي سرمايه گذاري در احداث سدي را منتشر مي‌كند، سپس با واگذاري اوراق و جمع آوري وجوه به احداث سد مي‌پردازد، متناسب با پيشرفت پروژه، ارزش افزوده‌اي شكل مي‌گيرد كه به صورت مشاع متعلق به صاحبان اوراق است، در نتيجه با پيشرفت پروژه، ارزش دارايي (پروژه) و به تبع آن قيمت اوراق افزايش پيدا مي كند، زماني كه احداث پروژه به پايان رسيد، به صورت كارشناسي قيمت‌گذاري شده به وزارت خانة مربوط(دولت) فروخته مي‌شود، مابه‌التفاوت قيمت پروژه از هزينه‌هاي عمليات احداث، ارزش افزوده طرح و سود صاحبان اوراق خواهد بود. سود اين اوراق به عامل هايي بستگي دارد كه همة آنها قابل پيش بيني و مديريت نيست؛ بنابراين بر فرض هم مؤسسه مالي بخشي از ريسك ها را به پيمانكاران و برخي را از راه بيمه و امثال آن پوشش دهد، متغيرهاي اقتصادي در سطح ملي و بين المللي وجود دارد كه بازدهي پروژه را متاثر مي‌سازند در نتيجه بازدهي قطعي پروژه و سود واقعي صاحبان اوراق در پايان طرح و بعد از انتقال آن به دولت مشخص مي‌شود، بنابراين سود اين اوراق انتظاري بوده و در پايان كار قطعي مي‌شود.

البته در مثل اوراق مشاركت مي‌توان با توجه به برآورد كارشناسي، در مقاطع زماني فصلي يا شش ماهه، مبالغي را به صورت سود علي الحساب پرداخت كرد و در پايان طرح از سود صاحبان اوراق كم كرد. بنابراين خريد و فروش اوراق بهادار نوع سوم خريد و فروش سهم مشاع از دارايي است كه به صورت مشاركتي در احداث يك طرح يا فعاليت اقتصادي سرمايه‌گذاري شده و جريان درآمدي انتظاري دارد كه در پايان دوره قطعي مي‌شود و براساس پيش‌بيني‌ها از سود انتظاري، سهم مشاع دارايي‌ها و به تبع آن، اوراق بهادار قيمت پيدا مي‌كنند.

3. تضمين اصل سرمايه

ماهيت حقوقي اغلب اوراق بهادار ربوي، قرض با بهره است كه به مقتضاي قرارداد ناشر اوراق اصل سرماية صاحبان اوراق (ارزش اسمي اوراق بهادار) را تضمين مي‌كند به اين بيان كه ناشر، در سررسيد معادل ارزش اسمي اوراق را به صاحبان آنها مي پردازد و اين امر اثر انگيزشي بالايي براي سرمايه گذاران مالي ريسك گريز حتي متعارف دارد، ناشرين اوراق بهادار اسلامي نيز تلاش می‌کنند چنين تضمين را به صاحبان اوراق بدهند.

در اوراق بهادار اسلامي تضمين باز پرداخت اصل سرمايه نسبت به گروه هاي سه گانه اوراق كه در بحث سود گذشت، متفاوت است.

الف. تضمين اصل سرمايه در اوراق مبتني بر خريد و فروش دين

در اين گروه، به مقتضاي قرارداد محوري ابزارهاي مالي اسلامي تضمين اصل سرمايه صورت مي گيرد. براي مثال در اوراق مرابحه، مؤسسه مالي ناشر در جايگاه وكيل صاحبان اوراق، با منابع مالي آنان، دارايي را به صورت نقد خريداري كرده و به استفاده كننده آن دارايي به صورت نسيه مدت دار مي فروشد، در اين اوراق استفاده كنندة دارايي (باني) به مقتضاي عقد بيع نسيه، قيمت نسية دارايي را كه متضمن اصل سرمايه به اضافه سود معين است را به وكيل سرمايه‌گذاران متعهد مي‌شود. زماني كه اين اوراق در بازار ثانوي خريد و فروش (تنزيل) مي‌شود، تضمين اصل سرمايه و سود معين نيز به همراه آن منتقل مي شود.

بنابراين اگر اصل خريد و فروش اين گروه از اوراق بهادار اسلامي را بپذيريم، تضمين اصل سرمايه و سود معين جزء ماهيت قرارداد بيع نسية مرابحه‌اي و استصناع است.

ب. تضمين اصل سرمايه در اوراق مبتني بر خريد و فروش دارايي فيزيكي

در اين گروه مؤسسه مالي به وكالت از طرف صاحبان اوراق، دارايي‌هاي فيزيكي را خريداري و به استفاده كننده آن اجاره مي‌دهد و به صورت مرتب اجاره‌بهاها را گرفته به صاحبان اوراق مي‌پردازد و در سررسيد قرارداد اجاره يا عين مستأجره را به مستأجر تمليك مي‌كند (در قراردادهاي اجاره به شرط تمليك) يا از وي تحويل گرفته در بازار به فروش مي رساند (در اجاره‌هاي عادي). در اين گروه از اوراق بهادار اسلامي گرچه به مقتضاي قراردادهاي به كار رفته، تعهد و تضمين حقوقي درباره بازپرداخت اصل سرمايه وجود ندارد اما از جهت واقعي به گونه اي هستند كه براي صاحبان اوراق اطمينان حقيقي و واقعي نسبت به دريافت اصل سرمايه به همراه سود قابل توجه، به دست مي آيد.

ج. تضمين اصل سرمايه در اوراق بهادار مشاركتي

در اين گروه ناشر اوراق، وجوه صاحبان اوراق را جمع كرده به وكالت از طرف آنان در احداث پروژه هاي صنعتي، كشاورزي، تجاري و غیره به قراردادهاي مشاركت، مزارعه، مساقات و مضاربه با فعالان اقتصادي در طراحي پروژه‌ها و انجام فعاليت هاي اقتصادي مشاركت مي‌كند. اگر قرارداد از نوع، مضاربه و شركت باشد مطابق فتواي مشهور نمي‌توان شرط تضمين سرمايه را به عهدة عامل و شريك گذاشت اما هما نطور كه فقيهان معاصر گفته اند مي‌توان شرط جبران ضرر احتمالي را در قرارداد گنجاند به اين بيان كه عامل متعهد مي شود در صورتي كه خسارتي از محل پروژه و فعاليت اقتصادي متوجه صاحبان سرمايه شود، آن را از اموال خود جبران كند. همان طور كه مي‌توان با پرداخت حق بيمه، موضوع مشاركت را در برابر برخي مخاطرات بيمه كرد. در قراردادهاي مزارعه و مساقات، عامل امين است و اگر در حفظ و نگهداري زمين و باغ كوتاهي نكند و خسارتي بر آنها وارد شود ضامن نيست، در اين موارد نيز مؤسسه مالي مي تواند با پرداخت هزينه، اصل دارايي‌ها را در برابر حوادث غيرمترقبه بيمه كند.

نتيجه اينكه در اوراق بهادار مشاركتي همانند گروه دوم، تعهد حقوقي در خود قراردادها وجود ندارد اما از راه تدبيرهاي ایمن‌سازی و مديريت ريسك مي‌توان براي سرمايه گذاران (صاحبان اوراق) اعتماد و اطمينان حقيقي و واقعي پديد آورد.

د. تضمين اصل سرمايه در همة اوراق بهادار اسلامي به صورت شخص ثالث

در اغلب مدل‌هاي عملياتي ابزارهاي مالي اسلامي (صكوك)، مؤسسة ناشر در جايگاه وكيل وجوه صاحبان اوراق را جمع‌آوري كرده، به وكالت از طرف آنها به قرارداد مبادله‌اي يا مشاركتي اقدام مي‌كند و در واقع نقش يك مدير مالي را بين صاحبان وجوه و استفاده‌كنندگان نهايي (كساني كه از راه اوراق تامين مالي مي شوند) را ايفا مي كند. به نظر مي‌رسد مؤسسه مالي در جايگاه وكيل و شخص ثالث مي تواند به صورت داوطلبانه اصل سرمايه را براي سرمايه گذاران تضمين كند، درست است كه قرارداد وكالت، وكيل را به صاحبان اوراق پيوند م يدهد اما وي از قرارداد اصلي كه ميان صاحبان اوراق و عاملان اقتصادي بسته مي شود جداست و فقط واسطه اي است كه طرفين را گرد هم مي آورد و در ازاي دريافت كارمزد (حق الوكاله) خدمات معامله را براي طرفين ارائه مي‌دهد و از اين نظر طرف سوم (شخص ثالث) شمرده مي شود، بنابراين به تضمين اصل سرماية موكلان اقدام كند. بر فرض هم مؤسسه ناشر به عنوان وكيل نتواند تضمين كند مي‌توان نهادها و سازمان هاي به طور كامل مستقل اما با اغراض عقلايي طراحي كرد به طور مثال؛ دولت براي تشويق چنين معامله هايي و براي استفاده از آنها در مسير رشد و توسعه اقتصادي كشور مي تواند به تضمين اصل سرمايه همه يا گروه هاي خاص از اوراق بهادار اسلامي اقدام كند يا مجوز تاسيس شركت هاي تضمين دهد تا آنها در قبال دريافت كارمزد هاي مشخص اقدام به تضمين اصل سرمايه اين اوراق نمايند.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.